ABD Başkanı Donald Trump’ın İsrail politikası ve İran ile Çin’e karşı yürüttüğü küresel stratejide Avrupa’nın kritik bir konumda olduğu değerlendiriliyor. Beyaz Saray’ın, Avrupa ile son dönemde yaşanan gerginlikleri azaltmak amacıyla İsrail’i Batı Şeria’daki baskıyı hafifletmeye çağırdığı belirtiliyor.
Uzmanlara göre Trump yönetimi, özellikle Gazze’nin geleceğine ilişkin planlarında Avrupa’nın siyasi ve mali desteğine ihtiyaç duyuyor. Gazze’nin yeniden inşası için en az 70 milyar dolarlık bir fon oluşturulması ve “Uluslararası İstikrar Gücü (ISF)” kurulması hedeflenirken, bu girişimlerin Avrupa’nın aktif katılımı olmadan hayata geçirilmesinin zor olduğu ifade ediliyor.
Avrupa Birliği, İsrail’in en büyük ticaret ortaklarından biri konumunda bulunuyor. 2024 yılında İsrail’in mal ticaretinin yüzde 32’sini AB ülkeleri oluşturdu. Gazze’de ateşkes sağlanmasından önce Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen’in, İsrail’e baskı amacıyla AB-İsrail Ortaklık Anlaşması’nın bazı maddelerinin askıya alınmasını gündeme getirdiği, ancak bu girişimin bazı üye ülkeler tarafından engellendiği hatırlatılıyor. Buna rağmen söz konusu anlaşmanın askıya alınması ihtimali, AB’nin elindeki önemli kozlardan biri olarak görülüyor.
Uluslararası İstikrar Gücü’nün oluşturulması ise Hamas’ın silahsızlandırılmasını gerektirdiği için karmaşık bir süreç olarak değerlendiriliyor. Avrupalı ülkelerin bu konuda isteksiz olduğu belirtilirken, Arap ve Müslüman çoğunluklu ülkelerin de İsrail adına Hamas’la doğrudan karşı karşıya gelmeyi reddettiği ifade ediliyor.
Trump’ın, Gazze’nin yeniden inşasını denetleyecek bir Barış Kurulu’nda Mısır, Katar, Birleşik Arap Emirlikleri’nin yanı sıra İngiltere, İtalya ve Almanya liderlerinin yer almasını istediği aktarılıyor. Bu durum, Avrupa’nın Gazze planındaki hayati rolünü bir kez daha ortaya koyuyor.
Analistlere göre Gazze planının başarıya ulaşması, Suudi Arabistan ile İsrail arasında normalleşmenin önünü açabilir. Bu adımın, İbrahim Anlaşmaları çerçevesinde İsrail’in Arap ve Müslüman dünyasında daha geniş kabul görmesini sağlayabileceği belirtiliyor. Böyle bir gelişmenin, ABD liderliğinde yeni ticaret koridorları, yapay zeka altyapıları ve kritik mineraller etrafında şekillenen yeni bir jeopolitik mimariye zemin hazırlayacağı ifade ediliyor.
Daha geniş stratejinin ise İran’ı uluslararası alanda izole etmeyi ve Çin’in Kuşak ve Yol Girişimi’ni zayıflatarak Asya-Pasifik bölgesindeki etkisini sınırlamayı hedeflediği kaydediliyor.
